Wat vindt u ervan dat ervan dat de Partij voor de Dieren de rituele slacht wil verbieden?

Het is goed dat de PvdD het slachten aan de orde stelt in zijn algemeenheid, alleen de focus op de rituele slacht is gestoeld op allerlei aannamen die niet hard gemaakt kunnen worden. Hiermee verliest men de verhoudingen uit het oog. Ik zou liever de bio-industrie als geheel onder de loep willen nemen. Tevens zei opgemerkt dat de kosjere slacht van pluimvee diervriendelijker is dan de reguliere, hetgeen bij een totaalverbod op kosjere slacht op het totaal een verslechtering van dierenwelzijn zou geven, hetgeen volgens mij niet de bedoeling is.

Waarom is het voor het Israëlitische volk belangrijk om dieren ritueel te slachten?

Elk dierenslacht is inhumaan en wreed. Daar dierenslacht een noodzakelijkheid is, moet het op de meest humane wijze uitgevoerd worden (Levinger, 1976). Voor zover ik het begrijp als eenvoudige jood is de rituele slacht een inperking van een ongelimiteerde slacht van dieren. Daarnaast ook nog dat het alleen speciale dieren betreft (o.a. gespleten hoeven en herkauwers). Het dierenwelzijn wordt omgeven door vele geboden om dat te garanderen, tot en met de eventuele slacht toe. Bij elke slachting moet de mens herinnerd worden aan de feitelijk inhumane handeling, vandaar de vele hoge eisen aan de slachter in moreel opzicht als wel de gebruikte instrumenten en methode. Naast de hoge morele eisen aan de slachter worden ook bijzonder hoge eisen gesteld aan de deskundigheid, die men alleen kan bereiken door vele jaren van studie. Het jodendom is een levenswijze die alle terreinen van het leven omvat en zich niet beperkt tot het geestelijke, het spirituele of psychische aspect van de mens.

Wat gebeurt er volgens u bij een rituele slacht?

Elk dier wordt afzonderlijk geslacht en neemt het slachten van andere dieren niet waar, ondanks het feit dat de dieren er niet bang voor zijn, gezien het gedrag dat ze vertonen. De slachter gebruikt een speciaal mes, een chalaf, dat een uitzonderlijke scherpte heeft (zelfs scherper dan een operatiemes bij mensen, omdat het mes ook nog handmatig gepolijst wordt om elke oneffenheid of kras te kunnen zien, anders zou het mes niet goed zijn). Het wordt herhaaldelijk gecontroleerd voor gebruik en tussen elk dier dat geslacht wordt, zodat elke slacht weer geschiedt met een perfecte chalaf. De plaats van slacht wordt goed schoongemaakt (voorkant nek) voor een perfecte schone incisie door de structuren van de nek – de trachea, oesophagus, keelslagaders en keel/halsaders. De grote dieren (meestal runderen) worden vastgezet, maar de banden mogen niet knellen. De volgende regels zijn belangrijk om een slacht goed te keuren: Geen onderbreking bij de incisie, geen druk van het blad tegen de nek (dus guillotine is niet toegestaan), adequate lengte, snelheid en niet scheuren. Men zorgt voor een goed openhouden van de slagaders, zodat er nooit een obstructie kan optreden, waardoor een snel verval van bloeddruk gegarandeerd is. (Normaal zorgt een autoregulatie in de hersenen voor een stabiele bloeddruk ondanks variaties, maar dit systeem faalt bij een bloeddrukverval van meer dan 50%. Het bloed stroomt een route van de laagste weerstand.) De bloedvoorziening van de hersenen stopt snel en omdat de cerebrale cortex in het bijzonder gevoelig is hiervoor verliest het dier het bewustzijn (binnen ongeveer 2 seconden), onherstelbaar, en voelt geen pijn meer.

Hoe lang lijdt een dier volgens u bij rituele slacht?

Lijden weet ik niet, want dat is een vrij subjectief woord en het blijft de vraag of dat te kwantificeren is. Een kind lijdt van een schrammetje, terwijl een soldaat aan het front die zijn been verliest niet. Er spelen veel factoren een rol in het lijden. Dat geldt ook voor pijn. (Zie bijvoorbeeld ‘Het raadsel pijn’ van R. Melzack.) Of hebben we het over angst? Kijken we naar het bewustzijnsniveau (is dat hersenactiviteit? is dat bloedtoevoer?) dan spreken we bij rituele slacht gemiddeld over een bewustzijnsverlies binnen 2 seconden. Bij reguliere slacht …? Observaties voor, tijdens en na de sjechita zijn belangrijke indicatoren. Dieren zijn niet bang voor de dood. Een rapport in 2004 uit London constateert rust bij de dieren, mogelijk ook omdat anderen, en niet de slachter het dier begeleiden. De incisie doet geen pijn, gezien het wegblijven van enige reactie bij het dier. Zulke reacties worden wel gezien bij oormerken of bij vormen van verdoving. Het bewustzijn is eerder weggevallen dan het bewust kunnen worden dat het ademt door de doorgesneden luchtwegen. De spierspasmen na 30 seconden zijn niet het gevolg van de pijn, maar zijn reflexen welke ongeveer 4 minuten aanhouden.

Er is een hoop kritiek ontstaan op de rituele slachtwijze, omdat een dier langer lijdt dan bij de gewone slacht. Klopt dit?

De kritiek is niet op wetenschappelijke feiten gebaseerd. In mijn overtuiging spelen andere zaken een rol in het debat. In de jaren '80 heeft de dierenbescherming een onderzoek gedaan via EEG's naar pijnbeleving tijdens rituele slachten. Conclusie: geen noemenswaardige pijn tijdens goed uitgevoerd ritueel slachten. De vraag is tevens: wie levert kritiek, waarom en wat is hun bron, feiten en bewijzen? Er is overal kritiek op, want zoveel mensen zoveel meningen. Naar wie luisteren we wel en wie niet? Een direct antwoord geven op de vraag welke slachtmethode pijn veroorzaakt, is niet mogelijk omdat het begrip pijn moeilijk te definiëren is. Ten tweede is pijn een intrinsieke, subjectieve ervaring. Dus de persoon die iets waarneemt, beeldt zich in hoeveel pijn hij zou hebben bij zo'n handeling. Er is sprake van projectie en dat is afhankelijk van de verbeelding. Ten derde missen we bij dieren verbalisering. We kunnen uitsluitend gedrag observeren of neurofysiologische data, indien aanwezig, gebruiken. Echter, het is zeer complex om te weten wat je nu precies moet meten.

The cerebral cortex is essential for the perception of pain, whether the origin of the pain is the skin surface (Jones and others 1991), the oesophagus (Aziz and others 1997) or the heart (Rosen and others 1994). the starting point is, indeed, an animal which is conscious up to the moment of the act of Shechita, but the drastic and rapid fall in cerebral blood flow immediately after the Shechita incision inactivates the cerebral cortex by depriving it of its blood supply, leading to a rapid loss of consciousness. Also, the exquisite sharpness of the Chalaf, coupled with the smoothness of the incision, mean that, as for a surgical incision, there is minimal stimulation of the incised edges, typically below a level adequate to activate the pain pathways. A medical event relevant to this discussion is the experience of stroke. Regardless of the mechanism of stroke (whether thromboembolic or haemorrhagic), they are painless, as attested to by patients who retain or regain the power of speech after a stroke.

EEG: bij waaktoestand alfa golven, afhankelijk van visuele input en concentratie. Bij verlies waaktoestand ontstaan betha en gamma golven. Bij sjechita is dat tussen 3 en 7 seconden. Afgehakte hoofden vertoonden hoge EEG activiteit, waaruit blijkt dat er geen verband bestaat met bewustzijn. Tevens is aangetoond dat verdovingsmethode duurt minstens 25 sec. om een vlakke EEG te krijgen en dus is dit criterium niet relevant voor de discussie. Verdoofd slachten kent geen positieve bewijzen omtrent meer diervriendelijkheid, zelfs genoemd humane verdoving.

Waarom kan het dier voor de rituele slacht niet eerst bedwelmd worden?

Omdat de aanname dat rituele slacht meer lijden zou veroorzaken niet klopt, zou net zo goed de vraag gesteld kunnen worden: waarom wel? Beide methoden zijn inhumaan en vereisen een uiterste zorgvuldigheid. Dit lijkt op gespannen voet te staan met de massaproductie/bio-industrie en de massaslacht. Onze joodse eisen liggen zo hoog, wat betreft materiaal, opleiding en moreel niveau van de slachter dat dierenleed tot het uiterste beperkt wordt.

Bedwelming is iets wat pas sinds kort is ingevoerd, terwijl onze methode reeds 3300 jaar is uitgevoerd. Basisregel is dat elke verandering van een bestaand systeem pas ingevoerd hoeft te worden als de nieuwe methode wetenschappelijk aantoont dat de vernieuwing beter is dan de bestaande. Tot op heden is nog niets aangetoond.

Waarom eet u geen vlees dat volgens de reguliere slacht wordt geslacht?

Omdat ik joods ben en zo wil leven, ben ik blij dat Nederland een lange traditie kent van tolerantie en gastvrijheid. Regulier geslacht vlees is veel goedkoper, maar mijn overtuiging is belangrijker dan mijn materiële welstand. Ik wens iedere Nederlander een leven waarin spirituele en morele waarden in vrijheid beleefd kunnen worden. Sinds ruim 350 jaar hebben wij nooit kritiek gehad op onze slachtwijze.

De huidige mens staat zo ver af van de oorsprong van zijn lapje vlees op zijn bord, dat hij niet meer realiseert wat daar aan vooraf is gegaan. De plotselinge confrontatie met de slachtpraktijk in zijn algemeen via bijvoorbeeld Youtube doet de mens, vervreemd van de natuur, weer ontwaken. Daarbij speelt natuurlijk ook de enorme massaliteit ten gevolge van de bio-industrie (het moest allemaal goedkoper, sneller, samen met het wijdverspreide, ongefundeerde idee dat je elke dag vlees moet eten). De mensen die vroeger dichter bij de werkelijkheid stonden zagen in onze methode geen probleem. Omdat een totaal slachtverbod onmogelijk is, zoekt men uitwegen om de eigen situatie te handhaven. Het is tevens een teken van toenemende intolerantie, die vaak zichtbaar wordt bij grote maatschappelijke problemen en spanningen (cognitieve dissonanatie). (Ik noem veel verschijnselen momenteel de intolerantie van de toleranten. Ik ben tolerant totdat jij anders denkt en doet dan ik. Maar dat is geen tolerantie.) Door zulk gedrag ontwikkelt zich een maatschappij die ik zo prachtig verwoord vind in de boeken Blokken van Bordewijk of 1984 van G. Orwell. Onze Gouden Eeuw werd deels veroorzaakt door een geest van vrijheid, tolerantie en diversiteit. Die traditie zal elke Nederlander hoog in het vaandel moeten hebben en dat zal geleerd moeten worden door elke Nederlander, ongeacht afkomst of overtuiging (bijvoorbeeld Hugo de Groot).

Is godsdienstvrijheid voor u belangrijker dan dierenleed?

Uw vraag suggereert een tegenstelling binnen dit debat die er niet is. Is dierenwelzijn voor u belangrijker dan mensenleed? Jodendom gaat voor zowel dieren- als mensenwelzijn, respectievelijk fysiek en fysiek-spiritueel. Gezien de uitgebreide regelgeving rondom zorg voor dieren en dierenwelzijn binnen het jodendom ben ik overtuigd dat beide prima samengaan. Ik kan niet spreken namens andere godsdiensten. Vrijheid van godsdienst is in de Europese en Nederlandse wet gegarandeerd en inperking mag alleen als andere wetten, vrijheden of waarden in het geding komen. Dan moet wel eerst onomstotelijk vast staan dat kosjere slacht bewezen dierenleed met zich meebrengt dat niet in verhouding staat tot andere manieren van slacht. Hiervan is geen sprake. Zelfs het omgekeerde geldt in geval van kippenslacht, waar kosjere slacht beter is dan de reguliere en hallal.

De dierenrechten staan vastgelegd in de Torah, hoe rijmt ritueel slachten met de toegekende dierenrechten?

Precies wat u zegt: 'toegekende dierenrechten'. Wie heeft die toegekend? En waarom spreekt u over rechten? Rechten en plichten vloeien voort uit de vrije wil en het dragen van verantwoordelijkheid, en dat is een zaak van mensen. De mens heeft plichten tegenover medemens, dieren en planten. En deze plichten zijn zeer zorgvuldig in onze eeuwenoude traditie vastgelegd. Onze slachtmethode is ingebed in een heel scala aan regels die het dierenwelzijn garanderen. Het is daarom ondenkbaar dat deze slachtmethode onnodig dierenleed teweegbrengt, want dat zou het hele wetssysteem in discrediet brengen.

Welke garantie bieden de huidige toegekende dierenrechten dier en mens? Hoe zeker bent u dat de huidige moraliteit hoger staat dan de onze joodse of vooroorlogse generaties? Nog niet zo lang geleden hebben wij een regime meegemaakt waarvan verschillende leiders vegetariër waren en grote dierenvrienden. Tegelijk waren bepaaplde groepen nog minder dan een dier. Onze traditie leert ons dat we met verstand ons gevoel moeten beheersen en richten. Gevoelens van liefde en haat maken deel uit van ons mensen. Ik haat moord, diefstal, verkrachting, maar heb mijn ouders lief, en iedere kring daaromheen lief op verschillend niveaus. We moeten leren wat we moeten en kunnen liefhebben en wat we moeten haten. Zonder hoge morele opvoeding ontstaat hierin verwarring, en ook omkering. Dat hebben we kort geleden dus nog gezien in de bakermat van de Europese cultuur: Duitsland. Knappe koppen, hoge cultuur, maar moreel afgrijselijk. Kunt u mij bewijzen dat de moderne naoorlogse Nederlander een hogere moraliteit heeft?

Wat zou volgens u een goede oplossing zijn voor het huidige probleem?

Elke slachtmethode die momenteel gepraktiseerd wordt in onze slachthuizen zal door goed opgeleide regeringsambtenaren voortdurend gecontroleerd moeten worden. Er moet zekerheid komen dat alle regels, zoals ze zijn vastgelegd, nagekomen worden en niet omwille van geld of tijdsdruk omzeild mogen worden. (Ook bij de 10% die fout schijnt te gaan bij reguliere slacht.) Registratieplicht van soorten slacht, hoeveelheid, fouten (ook fouten door medewerkers). Disciplinaire maatregelen treffen (heel slachthuis, afdeling, of individuele medewerkers) bij overtreding. Dat geldt vooral ook voor het gebruikte materiaal. Hierop mag niet bezuinigd worden. Te korte messen, niet topscherp, bramen of oneffenheden in de messen zijn onacceptabel (een regelmatig geconstateerd probleem bij hallal slacht). Elke verbetering die aangebracht kan worden voor goede fixatie beveel ik aan. Zorg voor goede condities in de slachthuizen, zowel bij de aanvoer als het slachtproces. (Ook geldt dit uiteraard voor de huidige reguliere slacht.) Ook zullen alle slachters op zowel theorie als praktijk landelijk getoetst moeten worden, zodat alleen uitstekende, goed opgeleide slachters gecertificeerd worden en mogen werken. Deze certificering dient jaarlijks bij overheidswege via toetsing vernieuwd te worden, aangaande van belang zijnde anatomie, fysiologie en pathologie van de te slachten dieren en praktische toetsing van de te gebruiken materialen (mes, apparatuur). Invoer van vlees beperken, omdat we niet goed grip en macht hebben over andere slachthuizen. Het verbod op ritueel slachten zorgt voor verplaatsing van de slacht naar andere landen, waarop we geen grip en macht hebben. In Nederland kunnen we alles goed regelen en controleren. Bij de uitvoer van vlees mogen we niet ons laten leiden door handelsbelangen en winsten maar door ons dierenwelzijnsbeleid. Dat betekent voor mij dat de varkenscastratie zo snel mogelijk moet stoppen. Ook de behandeling van kuikens, paling, kikkers en kreeften moet grondig aangepakt worden. Op dat terrein vinden onacceptabele praktijken plaats. Het prijsstunten met vlees van dieren en gevogelte moet verboden worden. Dat soort praktijken verhouden zich niet tot dierenwelzijn en zorgvuldigheid bij de slacht. Vastlegging van bodemprijzen, die keten- en slachtkwaliteit garanderen. Vlees moet een luxeartikel worden. Betere voorlichting op voeding en gezondheid (hoeveel vleesconsumptie is echt nodig) en stimuleren van het ontwikkelen van goede alternatieven. Meer onderzoek naar de effecten van dierenziekten op de mens. Is een lage dosis prionen in de hersenen die vrijkomen in de reguliere slacht en zich verspreiden in het bloed en hele lichaam niet een gevaar voor de volksgezondheid op lange termijn (BSE)?

Nawoord

De bio-industrie is big business en er spelen grote belangen. Belangrijke wijzigingen hangen voor een belangrijk deel af van de consument. Zolang de consument blijft denken in termen van dagelijkse verplichte vleesconsumptie en laagste prijsgarantie zal er weinig veranderen. In gesprekken ben ik erachter gekomen dat er nog weinig onderzoek gedaan is naar de relatie tussen bepaalde ziekten bij dieren en de volksgezondheid op lange termijn. Bij de reguliere slacht wordt het bloed niet vooraf gecontroleerd op ziekten, noch na de slacht bepaalde organen die belangrijke indicatoren zijn voor mogelijke ziekten. Ook al zouden deze ziekten in dieren nog maar in een beginstadium zijn, de gebruikte reguliere slachtmethode zorgt voor een verspreiding van deze ziekten door het hele lichaam van het dier, terwijl we het effect hiervan op de mens op lange termijn nog niet kennen. Zo zouden bij het schieten in de hersenen zogenaamde prionen vrij komen (speciale eiwitten die zich uitsluitend in hersenen en ruggemerg bevinden) die, doordat het hart blijft functioneren en de bloeddruk en bloedstroom langere tijd gehandhaafd blijven, zich door het hele lichaam verspreiden en door de mens gegeten worden, terwijl we de effecten op de mens niet kennen. BSE heeft een incubatietijd van 10 tot 20 jaar, maar zou in lage dosis veel langer kunnen duren. Wat voor gezondheidsramp staat ons nog te wachten? Dit gevaar kent de rituele slacht nauwelijks tot niet, omdat al het bloed snel het lichaam verlaat, en in het geval van joods vlees deze een uitgebreide bewerking ondergaat na de slacht om deze volledig bloedvrij te maken. Dit in overweging nemende zou er mogelijk wel eens meer reden kunnen zijn om juist de rituele slacht massaal en volledig in te voeren, omdat we niet mogen speculeren op de gedachte dat er waarschijnlijk geen gevaar voor de volksgezondheid in het geding is. Wat dachten we van al die kleurstoffen (we willen ons vlees zo mooi rood gekleurd hebben want dat ziet er zo smakelijk uit), conserveringsstoffen en hormonen? Weten we eigenlijk wel wat we aan het doen zijn en wat de effecten zijn op onze gezondheid? Maar zoals we nu allemaal weten dat roken slecht is voor de gezondheid en toch doorgaan en er geld voor blijven neertellen, zelfs als de accijns verdubbeld zou worden, zo heb ik het flauwe vermoeden dat ook als zou blijken dat we onszelf langzaam aan het vergiftigen zijn door alle vleesproductie, de meeste mensen gewoon ermee door zullen gaan. We kunnen eindeloos waarschuwen en maatregelen treffen, het is uiteindelijk de consument die de markt bepaalt. Het is diezelfde consument die ook invloed heeft op verandering en verbetering. Aan hen het laatste woord.

Details van het antwoord van vraag 3 in het Engels:

By a perfectly clean incision through the structures at the front of the neck– the trachea, oesophagus, carotid arteries and jugular veins. Using a Chalaf (Shechita knife). This is honed to an exquisite sharpness, comparable to that of a surgical knife, and it is repeatedly checked between each animal to avoid any imperfections.

There are a number of key halachic considerations in this act:

• Shehiya – there should be no interruption of the incision;
• Derasa – there should be no pressing of the blade against the neck (this would exclude the use of a guillotine);
• Halada – the blade should not be covered by the hide of cattle, wool of sheep or feathers of birds (and therefore the blade has to be of adequate length);
• Hagrama – the incision has to be at the appropriate site on the neck, in effect that which permits the severance of the neck structures as quickly and as neatly as possible; and
• Ikkur – there must be no tearing of tissues.

Larger animals (mostly bovids) are led into a restraining pen. It is important to note that the restraint is not a ‘crush’. An advantage in the use of a chin lift is the prevention of reocclusion of the carotid arteries. This is important in allowing a very rapid loss of cerebral function. The effect of having an arterial ‘ring road’ at the base of the brain is that if there is a stenosis or occlusion of one of the cerebral arteries, the brain region supplied by that vessel can still obtain adequate perfusion via one of the other vessels. However, this is not the case if the carotid arteries are opened, in which case blood flow follows the route of lowest resistance. However, there are limits to this corrective mechanism and (at least in man) autoregulation fails if blood pressure falls by more than 50 per cent (Kleinerman and others 1958, Njemanze 1992).

In summary, the collapse in the arterial blood pressure that follows on from the severance of the carotid arteries at Shechita causes a dramatic fall in cerebral perfusion. The cerebral cortex is particularly sensitive to this (see, for example, Noell and Chinn 1950).

Consciousness is lost rapidly (within approximately two seconds) and irreversibly.

De dieren worden afzonderlijk geslacht en nemen de slacht van andere dieren niet waar, ondanks dat ze daar niet bang voor zijn, gezien het gedrag dat ze vertonen.