door sefanja » ma 09 nov 2009, 21:54
Afgelopen zondag merkte iemand op dat Rambam in Morech Nevoechiem (Gids der Verdoolden) een ander doel beschrijft dan hierboven vermeld. Na onderzoek bleek dat waar.
Rambam zegt dat God de wereld niet met een doel geschapen kon hebben, want dan zou 'doel' iets zijn dat buiten 'God' ligt. God kan niet 'iets' nastreven door de wereld te maken, want God is alles. Maar stel dat het doel van de schepping God zelf is. Ook dat kan niet, want God is al volmaakt. De schepping is er dus niet vanwege een bepaald doel maar simpelweg omdat God het zo wil (Morech Nevoechiem 3:13).
Dit antwoord klinkt mij in de oren als: 'Waarom? Daarom!' Ofwel, weten waarom de wereld geschapen is, lijkt buiten het bereik te liggen van de mens.
Rambam zegt wel duidelijk dat hij het hier heeft over het ultieme doel van de schepping. Van deze daad kunnen we het doel niet kennen, sterker nog: er is waarschijnlijk niet eens een doel, het was simpelweg Gods wil.
Van andere daden die God doet, kunnen we vaak wel het doel weten. Zo schrijft Rambam (Morech Nevoechiem 3:27) dat God bepaalde geboden heeft gegeven zodat de maatschappij geen chaos wordt, zoals het verbod op moord. Nu kun je een reeks van waaroms starten. Waarom het verbod op moord? Zodat de maatschappij leefbaar wordt. Waarom moet de maatschappij leefbaar worden? Zodat de mens kan voorzien in zijn lichamelijke behoeften (eten, wassen, ...). Waarom moet de mens in zijn lichamelijke behoeften worden voorzien? Zodat hij zich kan richten op studie, op goddelijke concepten. Waarom moet een mens zich richten op studie? Enz.
Nu maak ik even een sprong naar Morech Nevoechiem 3:53 waar Rambam schrijft dat de schepping een daad was van chesed (goedertierenheid). Maken we bovenstaand waarom-rijtje af, dan zal het laatste antwoord dus klinken: omdat God zijn goedertierenheid wil tonen aan de mens. Pas wanneer je vraagt: 'Waarom wil God zijn goedertierenheid tonen?', is er geen ander antwoord meer mogelijk dan: 'Omdat God dat wilde.'
Het doel van wat God doet, kunnen we dus tot op zekere hoogte kennen. Het hoogste niveau, het hoogste doel dat wij kunnen kennen, is chesed. Maar het ultieme doel (waarom wil God chesed tonen) ligt buiten ons bereik. Daar stopt onze reeks van waaroms.
(Nu ik dit nalees, moet ik concluderen dat ik afgeweken ben van Rambam, want hij geeft geen antwoord op: 'Waarom is de wereld gemaakt?', terwijl ik dat wel doe, namelijk: 'Omdat God zijn goedertierenheid wil tonen'. Rambam zegt wel dat de schepping een daad is van chesed maar hij zegt niet dat dat de reden was, het doel.)
